Monday, January 26, 2026

Crédit Sae, Maibé Intermediazaun Bankáriu Sei Fraku

 

Crédit Sae, Maibé Intermediazaun Bankáriu Sei Fraku


Setór bankáriu iha Timor-Leste kontinua hatudu tendénsia kresimentu ne’ebé pozítivu. Projesaun ba tinan 2024–2025 hatudu katak krédit bankáriu sei aumenta signifikativu, husi USD 440 millón iha 2023 ba liu USD 620 millón iha 2025. Iha tempu hanesan, depózitu bankáriu mós sei kontinua sae to’o USD 1,36 biliaun iha 2025. Maibé iha kotuk husi númeru sira ne’e, iha desafio estruturál ida ne’ebé seidauk rezolve: funsaun intermediazaun bankáriu seidauk efektivu.

Maski krédit sae lalais liu depózitu, ne’e la signifika katak kualidade finansiamentu sai di’ak liu. Distánsia boot entre osan ne’ebé banku rekolla no osan ne’ebé disbursa ba ekonomia hatudu katak excess liquidity seidauk diminui. Ne’e signifika katak banku seidauk hala’o hela papel importante hanesan motór dezenvolvimentu ekonomiku produtivu.

Problema prinsipál seluk mak estrutura kréditu. Projesaun 2025 hatudu katak liu husi 55 persén kréditu bankáriu sei fó hela ba kategoría individuals and others, ne’ebé barak liu ba konsumu. Iha kontráriu, setór produtivu hanesan agrikultura, indústría manufatura no transportasaun sei simu kréditu ki’ik de’it, maski sira mak baze transformasaun ekonomia, kria servisu no aumenta valór adisionál nasionál.

Dominasaun kréditu konsumu ne’e hatudu katak financial deepening seidauk transforma ba economic deepening. Se padraun ida ne’e kontinua, kresimentu kréditu bele reforsa ekonomia bazeia ba konsumu de’it, la’ós ba diversifikasaun no reziliénsia ekonomia iha tempu naruk.

Tanba ne’e, intervensaun polítika públika torna krusiál. Governu no autoridade monetáriu presiza fó direksaun klaru ba reorientasaun kréditu ba setór produtivu, liuhosi definisaun alvu kréditu setoriál, reforçu ba papel banku nasionál hanesan ajente dezenvolvimentu, no implementasaun eskema garantia kréditu ba setór sira ne’ebé konsidera risku boot. Insentivu makroprudensiál mós presiza fó énfase la’ós de’it ba kresimentu kréditu agregadu, maibé mós ba kualidade no direksaun kréditu.

Iha ikus, desafio boot setór monetáriu Timor-Leste iha tinan 2024–2025 la’ós de’it atu mantein kresimentu kréditu, maibé atu asegura katak kresimentu ne’e kontribui loos ba transformasaun ekonomia nasionál. Kréditu ne’ebé sae la iha mudansa estruturál sei aumenta númeru de’it, maibé la sei hametin fundasaun dezenvolvimentu sustentavel.

No comments:

Post a Comment

🔒 Komentar kamu akan ditinjau sebelum ditampilkan. Mari berdiskusi dengan sopan dan saling menghargai.

Parque Industrial Manatutu

  Parque Industrial Manatutu: Inísiu Transformasaun Estratéjika Ekonomia Timor-Leste Carlos Soares Ribeiro, Lic. Eco., MM || Dosente Univers...